Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Detaylı Rehber

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Detaylı Rehber… Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa Konseyi’ne üye devletler arasında bireylerin temel hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla kurulmuş bağımsız bir yargı organıdır. Türkçe’ de sıkça AİHM olarak kısaltılan bu mahkeme, Avrupa’da insan hakları ihlallerine karşı bir koruma mekanizması sağlar. Bu makalede, AİHM’nin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve hangi durumlarda devreye girdiğini ayrıntılı bir şekilde ele alacağız.

AİHM Nedir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 1959 yılında Strasbourg, Fransa’da kurulmuştur. Bu mahkeme, Avrupa Birliği Konseyi’ne üye olan 47 ülkenin vatandaşlarının, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf devletler aleyhine yapılan başvuruları ele alır. AİHM, bireylerin, devletler arası davaları çözüme kavuşturan bağımsız bir yargı organıdır.

AİHM’nin Görevleri

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin temel görevleri arasında şunlar bulunmaktadır:

1. Birey Haklarını Koruma

AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf devletler arasında bireylerin haklarını korur. Bu haklar arasında yaşam hakkı, düşünce özgürlüğü, adil yargılanma hakkı gibi temel haklar yer almaktadır.

2. Devletler Arası Davaları Ele Alma

Mahkeme, devletler arasındaki anlaşmazlıkları çözüme kavuşturur. Bu durum, bir devletin diğerine karşı yaptırımların uygulanması ya da diplomatik anlaşmazlıkların çözümü gibi konuları içerebilir.

3. Hükümetlerin Kararlarını Değerlendirme

AİHM, üye devletlerin hükümet kararlarını, özellikle insan haklarına aykırı olduğu iddia edilen durumları inceleyerek değerlendirir. Bu sayede, devletlerin vatandaşları üzerindeki etkileri denetlenmiş olur.

AİHM Nasıl Çalışır?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bireylerin başvurularını ele almadan önce belirli bir süreci izler. İşte AİHM’nin çalışma mekanizması:

1. Başvuru Süreci

Bireyler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf devletler aleyhine başvuruda bulunabilirler. Başvurular yazılı olarak yapılır ve belirli bir süre içinde mahkemeye iletilir.

2. İnceleme ve Değerlendirme

Mahkeme, gelen başvuruları inceler ve değerlendirir. İlk aşamada, yerel mahkemelerde başvurulan yolların tükenmiş olup olmadığı kontrol edilir.

3. Duruşmalar

Eğer mahkeme, başvuruyu inceledikten sonra hala çözüme kavuşturulamayan bir durum varsa, taraflar arasında bir duruşma düzenlenir. Bu duruşma, tarafların argümanlarını sunmaları ve delilleri sunmaları için bir platform sağlar.

4. Karar Aşaması

Duruşmanın ardından, mahkeme bir karar verir. Bu karar, taraf devletin ihlallerini tespit edebilir ve gerekirse tazminat veya düzeltici önlemler talep edebilir.

AİHM ve Türkiye

Türkiye, 1954 yılında Avrupa Konseyi’ne üye olmuş ve dolayısıyla AİHM’nin yargı yetkisini kabul etmiştir. Türkiye’den gelen başvurular, mahkeme tarafından dikkatlice incelenir ve adaletin sağlanması için gerekli adımlar atılır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa genelinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruyan önemli bir kurumdur. AİHM’nin çalışma mekanizması, adil, şeffaf ve bağımsız bir yargı sürecini garanti eder. Türkiye gibi Avrupa Konseyi üyesi ülkeler için, AİHM’nin işleyişi önemli bir hukuki çerçeve sunmaktadır.